17 listopada, 2026

Choroba może nie boleć. Dlatego warto się zbadać

Zwykły, z pozoru niegroźny kaszel – tylko tyle. To od niego zaczęły się dramatyczne problemy zdrowotne Pawła Wojtunika, byłego szefa CBA i doświadczonego policjanta. Niedawno przeszedł on bardzo poważną operację kardiologiczną, trafiając na stół w stanie przedzawałowym. Cudem wywinął się od najgorszego i dziś głośno apeluje do wszystkich: pod żadnym pozorem nie lekceważcie badań profilaktycznych.

Jego historia to doskonały dowód na to, o czym od lat alarmują lekarze. Choroby układu krążenia i nowotwory złośliwe odpowiadały łącznie za ponad 61 proc. zgonów w Polsce w 2024 roku. Część poważnych schorzeń przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. Bezpłatny program NFZ „Moje Zdrowie” pozwala wykonać podstawowe badania, ocenić czynniki ryzyka i porozmawiać o wynikach z personelem przychodni POZ. O tym, dlaczego nie warto czekać na ból czy niepokojące sygnały, rozmawiamy z lekarzem internistą dr Mirosławem Lubińskim z Przychodni Śliwa.

Zacznijmy od szerszego obrazu. Co dziś najbardziej zagraża zdrowiu Polaków?

W statystykach zgonów od lat dominują choroby układu krążenia oraz nowotwory. Według danych GUS za 2024 rok odpowiadały one łącznie za ponad 61 proc. wszystkich zgonów. To pokazuje, jak ważne są profilaktyka, kontrola czynników ryzyka i szybkie reagowanie na nieprawidłowości. Nie każdej chorobie można zapobiec, ale w wielu przypadkach wcześniejsze rozpoznanie pozwala szybciej rozpocząć leczenie i ograniczyć ryzyko powikłań.

Część osób idzie do lekarza dopiero wtedy, gdy coś zaczyna boleć. Czy to rozsądne podejście?

Nie zawsze. Nadciśnienie tętnicze może przez lata nie dawać żadnych objawów, a cukrzyca typu 2 również potrafi rozwijać się bez wyraźnych sygnałów. Człowiek może czuć się dobrze, a jednocześnie mieć nieprawidłowe ciśnienie, poziom glukozy czy wyniki innych badań. Dlatego brak bólu nie zawsze oznacza, że wszystko jest w porządku. Z drugiej strony pojawienie się objawów nie przesądza automatycznie, że choroba jest już w zaawansowanym stadium — oznacza jednak, że trzeba skonsultować się z lekarzem, zamiast odkładać to na później.

Największy lęk budzą zwykle nowotwory. Jak wiele może zmienić wykrycie choroby na wczesnym etapie?

Rokowanie zależy od rodzaju nowotworu, jego biologii, stadium zaawansowania i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Wczesne rozpoznanie często daje większe możliwości leczenia. Dobrym przykładem jest rak piersi: według danych Narodowego Portalu Onkologicznego pięcioletnie przeżycia w pierwszym stadium wynoszą około 98–100 proc., a w czwartym około 22–25 proc. To różnica rzędu 73–78 punktów procentowych. Są to statystyki populacyjne, nie indywidualna prognoza ani gwarancja wyleczenia, ale pokazują, jak istotny może być moment rozpoznania.

Czy raka zawsze można wykryć zwykłym badaniem krwi?

Nie. Nie ma jednego badania, które wykrywałoby wszystkie nowotwory. Natomiast jest program „Moje Zdrowie”. To dobry sposób na bilans zdrowia i ocenę wybranych czynników ryzyka. Nie mozna go jednak nazwać uniwersalnym testem onkologicznym. Wizyta podsumowująca może jednak pomóc zaplanować dalszą profilaktykę, na przykład badania zalecane ze względu na wiek, płeć czy historię rodzinną. Jeśli pojawią się wskazania, personel może też pokierować pacjenta na dalszą diagnostykę.

Na czym dokładnie polega program „Moje Zdrowie”?

To bezpłatny program NFZ dla osób od 20. roku życia, ubezpieczonych w Funduszu. Osoby w wieku 20–49 lat mogą skorzystać z niego raz na pięć lat, a pacjenci od 50. roku życia — raz na trzy lata. Najpierw wypełnia się ankietę: na Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji moje IKP albo z pomocą personelu przychodni. Na podstawie odpowiedzi POZ dobiera badania. W pakiecie podstawowym są między innymi morfologia, glukoza, kreatynina, lipidogram, TSH i badanie ogólne moczu. Po ich wykonaniu pacjent omawia wyniki z personelem i otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny. Zakres badań może być rozszerzony zależnie od wieku, płci i czynników ryzyka.

Czy taki bilans jest przeznaczony tylko dla osób, które źle się czują?

Nie. Właśnie jego sens polega na tym, żeby nie czekać na pogorszenie samopoczucia. Osoba, która czuje się dobrze, może dzięki ankiecie i badaniom sprawdzić ważne parametry zdrowotne i omówić je z personelem medycznym. Jeśli wynik będzie wymagał dalszej diagnostyki, pacjent dostanie informację, jakie powinny być kolejne kroki.

Gdzie mieszkańcy regionu mogą skorzystać z programu?

Program „Moje Zdrowie” jest dostępny na przykład w Przychodniach Śliwa w Wałbrzychu, Szczawnie-Zdroju i Świebodzicach. Trzeba pamiętać, że ankieta trafia do przychodni, w której pacjent ma wybranego lekarza POZ. Jeśli ktoś chce skorzystać z programu właśnie w jednej z tych placówek, powinien sprawdzić, czy ma tam złożoną deklarację wyboru lekarza rodzinnego.

Co powiedziałby Pan osobie, która odkłada badania, bo nie ma żadnych dolegliwości?

Warto potraktować badania profilaktyczne jako część dbania o siebie, a nie coś, co robi się dopiero wtedy, gdy pojawi się problem. Biegamy, chodzimy na siłownie, przestrzegamy diety. Takie badania powinny być właśnie elementem prowadzenia zdrowego trybu życia. Poza tym nie każdy nieprawidłowy wynik oznacza poważną chorobę, ale może być sygnałem, że warto zareagować wcześniej. Wypełnienie ankiety w programie „Moje Zdrowie” to prosty sposób, żeby zacząć rozmowę o własnym zdrowiu.

Umów wizytę online w mniej niż 2 minuty